تبلیغات
بصیرت
بصیرت
مایه ی ننگ ملت خواص بی بصیرت

محمد امین حقگو

مسجد مهم ترین پایگاه عقیدتی، فكری و معنوی اسلام و پیوسته كانون هدایت و مبارزه علیه كفر و الحاد و ملجا و مأمن دلباختگان حق و فضیلت است.
 
چشمه زلال مبارزه و نهضت علیه باطل در طول تاریخ از مساجد جوشیده است. قیام مقدس مردم ایران نیز كه به برقراری حكومت عدل اسلامی انجامید در طول حیات خویش نیرو و توان خود را از مساجد یافته و تمام نقشه های شوم دشمنان اسلام را كه كمر همت به نابودی اسلام ناب بسته اند، خنثی كرده است.
 
اما سخن در اینست كه در عصری كه تحول شگرف ارتباطات و عصری كه از آن به «دهكده جهانی» یاد می شود و عصری كه روزنامه ها، مجلات، رادیو و تلویزیون، اینترنت، ماهواره و... نهایت تلاش خویش را در جذب مخاطب انجام داده و هر روز بر تنوع كار خویش می افزایند، نباید از نقش رسانه ای مسجد و ویژگی های منحصر به فرد آن غفلت ورزید.
 
به اعتقاد برخی نویسندگان و نظریه پردازان غربی، منشأ تغییرات اجتماعی، رسانه های ارتباط جمعی اعم از مطبوعات، رادیو و تلویزیون، تئاتر، سینما، مجلات و نشریات و... است و این مختص به جوامع خاص نبوده و شامل جوامع اسلامی می شود. ولی سخن ما در اینست كه اگرچه امروزه فرهیختگان و فرزانگان ملت های جهان اسلام نمی توانند و نباید از كنار انقلاب شگرف تكنولوژی در عرصه ارتباطات بی تفاوت بگذرند ولی توجه به این نكته ضروری است كه كاركرد و مسائل ارتباط جمعی در برقراری هرچه عمیق تر با انسان- به صورت مهمترین مخاطب- یك جانبه بوده و فقط در بعد پیام رسانی خلاصه می شود، در حالی كه در پیام رسانی توجه به چند موضوع لازم بنظر می رسد:
 
1- پیام دهنده، 2-پیام گیرنده، 3-تأثیر پیام، 4-نحوه ابلاغ پیام، 5-موضوع پیام.
مسجد رسانه ای قوی و متفاوت

محمد امین حقگو

مسجد مهم ترین پایگاه عقیدتی، فكری و معنوی اسلام و پیوسته كانون هدایت و مبارزه علیه كفر و الحاد و ملجا و مأمن دلباختگان حق و فضیلت است.
 
چشمه زلال مبارزه و نهضت علیه باطل در طول تاریخ از مساجد جوشیده است. قیام مقدس مردم ایران نیز كه به برقراری حكومت عدل اسلامی انجامید در طول حیات خویش نیرو و توان خود را از مساجد یافته و تمام نقشه های شوم دشمنان اسلام را كه كمر همت به نابودی اسلام ناب بسته اند، خنثی كرده است.
 
اما سخن در اینست كه در عصری كه تحول شگرف ارتباطات و عصری كه از آن به «دهكده جهانی» یاد می شود و عصری كه روزنامه ها، مجلات، رادیو و تلویزیون، اینترنت، ماهواره و... نهایت تلاش خویش را در جذب مخاطب انجام داده و هر روز بر تنوع كار خویش می افزایند، نباید از نقش رسانه ای مسجد و ویژگی های منحصر به فرد آن غفلت ورزید.
 
به اعتقاد برخی نویسندگان و نظریه پردازان غربی، منشأ تغییرات اجتماعی، رسانه های ارتباط جمعی اعم از مطبوعات، رادیو و تلویزیون، تئاتر، سینما، مجلات و نشریات و... است و این مختص به جوامع خاص نبوده و شامل جوامع اسلامی می شود. ولی سخن ما در اینست كه اگرچه امروزه فرهیختگان و فرزانگان ملت های جهان اسلام نمی توانند و نباید از كنار انقلاب شگرف تكنولوژی در عرصه ارتباطات بی تفاوت بگذرند ولی توجه به این نكته ضروری است كه كاركرد و مسائل ارتباط جمعی در برقراری هرچه عمیق تر با انسان- به صورت مهمترین مخاطب- یك جانبه بوده و فقط در بعد پیام رسانی خلاصه می شود، در حالی كه در پیام رسانی توجه به چند موضوع لازم بنظر می رسد:
 
1- پیام دهنده، 2-پیام گیرنده، 3-تأثیر پیام، 4-نحوه ابلاغ پیام، 5-موضوع پیام.
اگرچه اندك زمانی بیش نیست كه وسائل ارتباط جمعی دنیا از مطبوعات و رادیو و تلویزیون گرفته تا اینترنت و ماهواره مورد استفاده انسان قرارگرفته است؛ اما دین مبین اسلام از 1400 سال پیش این نیاز را در نظر گرفته و مكانی به نام «مسجد» را به عنوان پایگاه ارتباطی بسیار مهم برای افزایش پیوندهای انسانی و توسعه فرهنگی اسلام معرفی كرده است. همچنین كاركرد رسانه ارتباط جمعی با همه تحولات تكنیكی، زمانی قرین توفیق قلمداد می شود كه بتواند عمیق ترین ارتباط و پیوند را با مخاطب برقرار سازد كه این ویژگی فقط در مسجد یافت می شود. آنچه از بررسی تاریخ به دست می آید آن است كه از صدر اسلام و زمان پیامبر اكرم(ص) گرفته تا قرون وسطی و حتی تا دوران تسلط و استیلای غرب، مساجد جایگاه علم، آموزش و پرورش، اطلاع رسانی و ارتباطات اجتماعی و... بوده و همین گستردگی كاركردهای مسجد، موجب شده تا آن را از دیگر معابد جدا سازد.
 
آنچه در این نوشتار بدنبال آنیم امتیاز و تاثیر فوق العاده مسجد بر سایر رسانه های ارتباط جمعی به عنوان مهمترین وسائل ارتباطی در دنیا است. اما مقدمتا دانستن چند نكته ضروری به نظر می رسد و آن اینكه:
الف) در دنیای امروز پیشرفته ترین كشور- بعد از دارا بودن ذخایر نفت- كشوری است كه رسانه آن قوی تر باشد.
ب) در دنیای امروز موثرترین عامل در مسائل سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و حتی نظامی، رسانه ها و وسائل ارتباط جمعی هستند.
ج) هنر هر كشور، در رسانه آن كشور متبلور می شود.
د) پرهزینه ترین ارگان و سازمان برای دولتها و حكومتها، اطلاع رسانی و تجدد رسانه ها است.
هـ) پرسرعت ترین تكنیك ها و صنعت ها در رسانه ها ظاهر می شود، به طوری كه به شدت وسائل قبلی را تحت تاثیر قرار داده و از رده خارج می سازد.1
ویژگی های ارتباط رسانه ای مسجد بر سایر رسانه ها
 
ویژگی سیاسی
1-مسجد اختصاص به هیچ ارگان و حزبی ندارد، اما هیچ رسانه ای نیست كه به جایی وابسته نباشد.
2-مسجد تابع هیچ نهاد و حكومتی نیز نمی باشد و افكار اجتماعی را به سمت و سوی صحیح سوق می دهد برخلاف سایر رسانه ها كه موظفند افكار عمومی را به سمتی خاص، كه نهادهای سیاسی و حكومت های قدرتمند و غالب دنیا طالبند، سوق دهند و رفتار اجتماعی براساس الگوهایی كه عرضه می شود شكل گیرد.
3. مسجدی ها معمولا از سیاسی بازی و حزب گرایی متنفر و دورند، برخلاف مخاطبین رسانه ها
4. در عین حالی كه مسجد گروهی و سازمانی نیست، اما حالتی تشكیلاتی داشته و با مخاطبان ارتباط تشكیلاتی دارد.
5. این ارتباط- به دلیل غیرسازمانی و غیرگروهی بودن- موجب بازرسی مردمی از تشكیلات را فراهم كرده و امكان بهره برداری سیاسی را به حداقل می رساند.
6. مقابله حكام جور با رسانه مسجد، یا باید شكل علنی داشته باشد كه این مسئله پرده از چهره غیردینی حكومت های سلطه برمی دارد و باعث تحریك عواطف علیه سلطه گر می شود، و یا باید به شكل مخفی باشد كه در اینصورت كاربرد چندانی نداشته بلكه نتیجه معكوس خواهد داشت. سلطه گران نیز تلاش می كنند- اگرچه در ظاهر- با مسجد همراه باشند تا بتوانند اطلاع رسانی مسجد را مهار سازند.
7. مراكز رسانه ای دنیا محل رشد و فعالیت جاسوسان می باشد، اما در مسجد جاسوس (منافق) جایی ندارد و اگر وارد شود، زود رسوا می شود.
 
ویژگی اجتماعی و فرهنگی
1. رسانه مسجد نفوذناپذیر است چنانكه قرآن می فرماید: «ما كان للمشركین أن یعمروا مساجدالله»2 بخلاف اكثر رسانه های دنیا كه توسط مشركین و معاندین اسلام، اداره و یا تأیید می شود.
2. مغرض و منافق در سیستم مسجد جایگاه ندارد بخلاف سایر رسانه ها.
3. وجود مسجد در هر مكانی موجب رشد مردم می شود، اما وجود برخی رسانه ها مردم را از دین دور می كند.
4. رسانه ها یكدیگر را نفی می كنند، اما هیچ مسجدی، دیگر مساجد را نفی نمی كند بلكه مساجد مؤید یكدیگرند.
5. مسجد نه هر پیامی را می گیرد و نه هر پیامی را به مخاطبین می دهد، چرا كه رسانه مسجد، پیامی را ارائه می دهد كه از وحی و اهل بیت(ع) باشد و در تربیت و رشد مخاطبین دخالت داشته باشد، بخلاف رسانه های دیگر كه هر خبری را می دهند و می گیرند.
6- مسجد برخلاف سایر رسانه ها و ادیان كه پذیرش هفتگی، ماهیانه و سالیانه دارند، پذیرش روزانه داشته و تعطیل بردار نیست.
7- تأثیر اخبار رسانه ها در دنیا متفاوت است به خلاف تأثیر پیام های مسجد.
8- مسجد محلی است كه همیشه مردم به دنبال آن بوده اند، لذا پیام آن عمیق است، به خلاف رسانه ها (رادیو، تلویزیون، ماهواره، اینترنت) كه حتی در خانه ها به دنبال مخاطبین می روند.
9- اخبار مسجد آرامش بخش است ولی اخبار رسانه ها عمدتا تشنج زا و تزلزل آفرین است.
10- اخبار مسجد همیشه گواراست به خلاف اخبار غیرمسجد كه برخی ناگوار است و حتی بعضی از اخبار خوب آن هم مشكل زا است.
11- مخاطبین رسانه مسجد، عام است و هركس و درهر موقعیتی می تواند از آن بهره جوید، اما رسانه ها معمولا مخاطبین خاص داشته و حتی هر صفحه از یك روزنامه مخاطبی خاص دارد.
12- مسجد تولیت خاص ندارد، اما هیچ رسانه ای بدون مسئول و مدیرمسئول و سردبیر و... نمی تواند فعالیت داشته باشد.
13- مسجد نزد عمده مردم- حتی افراد لاابالی- مقدس است، به خلاف برخی رسانه ها كه هیچگونه سابقه و لاحقه تقدس ندارند.
14- پیامد منفی در اخبار و پیامدهای مسجد- اعم از اخباری كه می دهد و می گیرد- وجود نداردچون غرض اصلاح است، به خلاف اخبار برخی رسانه ها كه پیام مثبت آنها بیش از پیام منفی آن نیست.
15- رسانه مسجد مشكل گشا است به خلاف بعضی رسانه ها كه مشكل سازند.
16- اصولا تمامی وسائل ارتباط جمعی، نوعی ارتباط غیرحضوری را با مخاطب برقرار می سازند؛ ولی مسجد ارتباط غیرحضوری را نمی پذیرد چون حالات و اوقات و شرایط افراد مرتبط بامسجد متفاوت است و به همین خاطر پیامها نیز متفاوت است.
17- مسجد پایگاهی ارتباطی- دینی است و موجب ماندگاری فرهنگ اسلامی در مخاطب می شود.
.18 كاركرد ارتباطی و رسانه ای مسجد عمیق تر است زیرا با دل ها و افكار هماهنگ با یكدیگر سر و كار دارد برخلاف سایر رسانه ها.
.19 مسجد پایگاهی ارتباطی و سهل الوصول و رسانه ای قابل دسترس برای كلیه مخاطبین و علاقه مندان است.
.20 مسجد جدا از نقش رسانه ای و ارتباطی خود، ازطریق خطبا و علما ایجاد انگیزش درمخاطبان كرده و علاوه بر نقش اطلاع رسانی، نقش هدایتی را نیز به دوش می گیرد.
.21 در طول تاریح مساجد عامل اتحاد و همبستگی میان مردم بوده است، به خاطر برخی رسانه ها كه موجبات تفرقه را فراهم كرده اند.
.22 مساجد افراد خودی و مؤمن را جذب می كنند و افراد اجنبی از آن گریزانند.
 
ویژگی پیام مسجد
1. پیام مسجد همگانی بوده و اخبار خصوصی و سری و محرمانه ندارد برخلاف برخی رسانه ها كه دارای بولتن سری، اخبار گزینش، تدوین و دوبلاژ می باشند.
2.پیام مسجد موجب نفوذ در قلب ها و افكار مخاطبین می شود برخلاف اخبار رسانه ها.
3. پیام مسجد همیشه انقلاب ساز است ولی اخبار برخی رسانه ها انقلاب سوز است.
4. اخبار رسانه ها در روز بعد و یا حتی چندساعت بعد كهنه می شود؛ برخلاف پیام های مسجد.
5. در رسانه مسجد اولویت با پیام دینی و تحت تاثیر احكام دین است؛ اما در رسانه ها اولویت با مسائل اقتصادی و سیاسی است.
6. پیام مسجد ارشاد و هدایت است برخلاف اخبار رسانه ها كه فقط اطلاع رسانی است و احیانا همراه با تخریب و گمراهی می باشد.
7. همه مساجد حتی قدیمی و خالی از جمعیت نیز دارای پیام است.
8. مسجد تنها رسانه ای است كه در تمام دنیا اسم و پیام واحدی دارد.
9- هرچه مسجد ساده تر باشد، پیام و جاذبه اش بیشتر است، بر خلاف رسانه های دیگر كه مجبورند تا با آب و رنگ خاصی پیام دهند و بدون آن خالی از ارزش و مخاطب می شوند مثل تلویزیون سیاه و سفید.
10- پیام دهنده مسجد باید عادل و عالم باشد، بر خلاف پیام دهنده در رسانه ها كه شرط خاصی نداشته و هر كس می تواند در مقام پیام دهنده باشد.
11- پیام دهنده مسجد (امام) مخاطب را می شناسد ( و باید بشناسد) و طبق ظرفیت او، پیام می دهد ولی رسانه ها عمدتا به هر گیرنده ای پیام می دهند.
12- نحوه پیام دادن در مسجد شرایط و زمان خاص دارد، اما پیام سایر رسانه ها هیچ شرایط و زمان و مكان خاصی ندارد.
13- هرچه مسجد سنتی تر باشد، پیامش بیشتر است، بر خلاف رسانه ها كه جاذبه اش در مدرن تر بودن آن است.
14- پیام مسجد به شرطی قابل انتقال است كه بافت آن با ارزش ها، هنجارها و مبانی دینی مطابقت داشته باشد بر خلاف سایر پیام ها كه از راههای گوناگون و از عموم رسانه ها قابل انتقال است.
15- هیچگاه مسجد و پیام آن تابع بودجه نبوده است، بر خلاف رسانه ها كه قبض و بسط آن تابع بودجه می باشد.
16- در طول تاریخ هیچ مسجدی (به جز مسجد ضرار كه تخریب شد) مخاطبین خود را از مسیر حق منحرف نساخته است ولی رسانه ها معاویه را امیر و حضرت علی(ع) را كافر و امام حسین(ع) را خارجی معرفی كردند.
17- رسانه ها یا ناطق اند (رادیو و تلویزیون) یا مكتوب (روزنامه ها) و یا الكترونی (ماهواره و اینترنت)؛اما مسجد هر كسی را بنحوی اطلاع رسانی می كند گاهی نگاه به ساختمان مسجد و یا خطوط نوشته شده در آن و... پیام دهنده و بیداركننده است.
 
اكنون كه با برخی از تفاوتهای رسانه مسجد با سایر رسانه ها آشنا شدیم، بجا است تا این گفته پروفسور مولانا را بخوانیم كه در بررسی مطبوعات ایران قبل از انقلاب اسلامی می نویسد:
«... تاریخ پراكنده و متلاشی كه جراید و مجلات و نشریات ایران در یك قرن و نیم اخیر داشته اند موجب شد تا مطبوعات و رسانه های ایران یكی از سست ترین اركان كشوری و یكی از ضعیف ترین نهادهای بومی و ملی ومذهبی جامعه اسلامی ایران باشد.»
3
نكته قابل تأمل اینكه در كشورهایی كه مسجد وجود ندارد، رسانه ها موفق ترند و شاید بتوان عدم قدرت مانوری رسانه ها (مخصوصا تلویزیون) در رژیم سابق را وجود مساجد دانست.
 
این در حالی است كه اولا مساجد در طول 14 قرن هیچ تغییر اساسی نكرده است و ثانیا تمدن اسلامی اولین تمدنی است كه ارتباطات گفتاری و مكتوب را در یك قالب واحد به بشریت ارائه داده است كه قرآن و حدیث و سنت نمونه های عالی این تلفیق و توسعه ارتباطی و رسانه ای و نشانه بزرگترین ارتباط میان فرهنگی تاریخی می باشد.
خلاصه آنكه اگر پذیرفتیم كه مسجد به عنوان رسانه ای- نه صددرصد بهتر از رسانه های دیگر- كه مساوی با رسانه های دیگر است و اگر پذیرفتیم كه مسجد بزرگترین، قدیمی ترین و ماندگارترین رسانه ای است كه در جهت رشد و پرورش انسانها تلاش كرده و لحظه ای از تكاپو نایستاده است و نیز با همه تجددها و تمدن ها و سرعتها، هنوز رسانه ای بودنش ضعیف نشده و هرچه با او بی اعتنایی و حمله می شود، حالت انفعالی نمی گیرد و نقش آن در اطلاع رسانی له یا علیه حاكمان عادل و جائر غیرقابل اغماض است، جای این پرسش باقی می ماند كه مسئولین نظامی اسلام، چند درصد از میلیاردها تومان هزینه ای كه در جمهوری اسلامی صرف رسانه ها شده است را به مسجد اختصاص داده اند؟!
 
1- سخن درباره رسانه ها ناظر به تمامی رسانه هایی است كه دنیا، مشغول فعالیت و جلب مخاطب می باشند.
2- مشركان حق ندارند مساجد خدا را آباد كنند (توبه/ 17)
3- سیر ارتباطات اجتماعی در ایران



طبقه بندی: فرهنگی، سیاست داخلی،
برچسب ها: بصیرت، مسجد رسانه ای قوی و متفاوت، مسجد مهم ترین پایگاه عقیدتی، فكری و معنوی اسلام و پیوسته كانون هدایت و مبارزه علیه كفر و الحاد و ملجا و مأمن دلباختگان حق و فضیلت است.، چشمه زلال مبارزه و نهضت علیه باطل در طول تاریخ از مساجد جوشیده است. قیام مقدس مردم ایران نیز كه به برقراری حكومت عدل اسلامی انجامید در طول حیات خویش نیرو و توان خود را از مساجد یافته و تمام نقشه های شوم دشمنان اسلام را كه كمر همت به نابودی اسلام ناب بسته اند، خنثی كرده است.،
ارسال در تاریخ سه شنبه 23 فروردین 1390 توسط محمد امین حقگو
قالب وبلاگ